Tijd voor sociaal beleid

Auteur :

Peter Raeymaeckers e.a.

Jaar van publicatie :

2017

Thema :

 

Type :

Document


Korte beschrijving:

Voor u ligt de 26ste editie van het Jaarboek Armoede en Sociale Uitsluiting. Net zoals bij
de vorige editie is dit een uitgave waarbij we inzoomen op één enkel thema, namelijk
het lokaal sociaal beleid. De belangrijkste reden voor deze keuze is dat er een momentum
wordt gecreëerd voor een uitgebreide reflectie over het lokaal sociaal beleid door
de opkomende lokale verkiezingen in 2018, maar ook door de nieuwe decreten die op
stapel staan.
De nieuwe decreten die onlangs door de Vlaamse Regering in voorontwerp werden
goedgekeurd, doen heel wat stof opwaaien. Het voorontwerp van het decreet Lokaal
Sociaal Beleid schuift de contouren naar voren van een sociaal beleid dat gericht is op
een maximale realisatie van sociale grondrechten. De plannen van dit decreet zijn zeer
ambitieus, elke gemeente of stad moet namelijk werken aan een Geïntegreerd Breed
Onthaal dat zowel generalistisch, krachtgericht, participatief, proactief als outreachend
de strijd tegen onderbescherming tracht aan te gaan. Onderbescherming wordt hierbij
niet uitsluitend opgevat als een non-take-up van het recht op financiële bijstand of een
leefloon, maar als een situatie waarbij de sociale grondrechten van burgers – zoals
vastgelegd in artikel 23 en 24 van de Belgische grondwet – niet worden uitgeput. Daarnaast
is ook de bestuurlijke context van het lokale beleid aan verandering onderhevig.
Het fel besproken decreet Lokaal Bestuur met de integratie van de Openbare Centra
voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) in de gemeenten als belangrijkste vernieuwing,
gaat, mits goedkeuring door de Raad van State, in vanaf 2019. Deze decreten leggen heel
wat verantwoordelijkheden bij de lokale besturen wat betreft het ontwikkelen van een
sociaal beleid. Het lokale bestuur wordt hierbij aanzien als een belangrijke actor die in
samenwerking met diverse actoren op het lokale terrein én in afstemming met centrale
overheden een lokaal sociaal beleid ontwikkelt.
Dat het lokale niveau van de gemeente of stad een belangrijke rol krijgt toegeschreven
in de strijd tegen armoede is een tendens die zich niet alleen afspeelt in eigen
land. Diverse internationale studies tonen aan dat het lokale niveau ook in andere
Europese landen centraler komt te staan in de strijd tegen armoede (Kazepov, 2010;
Martinielli, Anttonnen, & Mätzke, 2017). Martinielli e.a. (2017) stellen vast dat er in
veel Europese landen een verticale ‘division of labour’, oftewel een verticale taakverdeling
wordt doorgevoerd tussen diverse beleidsniveaus waarbij het lokale beleidsni22
Inleiding
veau steeds meer verantwoordelijkheden opneemt op het gebied van sociaal beleid.
Dat lokale besturen hiermee een belangrijke, maar uitdagende opdracht verkrijgen, is
evident. Lokale overheden staan in de frontlinie van het sociaal beleid en worden vaak
als eerste geconfronteerd met nieuwe noden, nieuwe doelgroepen en nieuwe sociale
risico’s. Deze complexe situaties zijn veelal het resultaat van mondiale ontwikkelingen,
zoals de toenemende globalisering, de economische crisis en de toenemende migratie
en vluchtelingenstromen waar lokale overheden zelf geen vat op hebben (Martinielli
e.a., 2017).
Daarnaast stellen Martinielli e.a. (2017) dat deze verticale taakverdeling tussen bovenlokale
en lokale beleidsniveaus ook gepaard gaat met een ‘horizontal division of labour’
of ‘horizontale taakverdeling’ waarbij lokale overheden samenwerken met diverse actoren
op het lokale terrein. Meer specifiek gaat het hier over de diverse lokale middenveldactoren
die elk een bepaalde expertise kunnen inbrengen in het lokale beleid. Het
is dan aan de lokale overheid om deze expertise te bundelen en op een constructieve
wijze in te zetten om een lokaal beleid te voeren dat op proactieve wijze de structurele
achterstelling van kwetsbare doelgroepen kan aanpakken en voorkomen.
De uitdagingen voor lokale besturen zijn groot, maar niet onmogelijk. Dit Jaarboek wil
beleidsmakers op alle relevante beleidsniveaus uitdagen om mee te werken aan een
toekomstig en ambitieus lokaal sociaal beleid waarbij de lokale overheid samen met de
diverse actoren op het terrein en in afstemming met de federale en regionale overheden
een belangrijke rol opneemt in de strijd tegen armoede. De plannen om tegen 2019
zowel het lokale bestuur te hervormen als een nieuw decreet Lokaal Sociaal Beleid uit
te rollen over heel Vlaanderen kunnen enkel slagen als er ook wordt gewerkt aan een
vertaalslag naar een concrete implementatie van dit beleid op het lokale niveau.
De volgende tien hoofdstukken belichten het lokaal sociaal beleid steeds vanuit een
andere invalshoek. Vooraleer deze hoofdstukken aan bod komen, gaan we bij wijze van
inleiding verder in op het concept armoede en bieden we een overzicht van de diverse
mijlpalen binnen het Vlaamse lokaal sociaal beleid. De volgende paragrafen bieden de
context waarbinnen de hoofdstukken van dit Jaarboek zijn ingebed.

 

Waar te verkrijgen?

Downloadbaar via de website van