Signs of Safety

De doelgroep van de interventie zijn gezinnen waar kindermishandeling gesignaleerd werd of wordt vermoed. Het hoofddoel van Signs of Safety is het installeren van veiligheid voor de kinderen in het gezin. Die veiligheid komt er doordat ouders en hun (sociaal en professioneel) netwerk samen tot een plan komen. Dat plan moet leiden tot een veilige situatie, ook als de bedreigingen die er waren voor de kinderen, blijven aanhouden.

Het model bevat een leidraad voor het handelen van de hulpverlener, die ervoor zorgt dat de krachten in het gezin in de verf worden gezet en worden versterkt. De basishouding van die professional is hierbij van wezenlijk belang: die gaat ervan uit dat de bijdrage van de cliënt zelf voor het oplossen van de probleemsituatie essentieel is.

Er zijn instrumenten ontwikkeld om de professional te ondersteunen bij het uitvoeren van de aanpak in de praktijk:

  • in het genogram wordt de familiestamboom in kaart gebracht, met toevoeging van een aantal persoonlijke gegevens. Vanuit die stamboom krijgt men een zicht op wie vanuit de familie in aanmerking komt om te helpen de situatie veiliger te maken;
  • de veiligheidscirkel geeft weer wie er in het sociale en professionele netwerk zit rondom het gezin. Via deze voorstelling wordt duidelijk welk netwerk (nog niet) betrokken is. Met ouders en kinderen kan dan worden gekeken hoe het aantal betrokkenen kan worden vermeerderd.
  • in de begeleiding wordt samen met ouders en kinderen een framework opgemaakt; een inventaris van welke zorgen er zijn, wat er al goed gaat en wat er moet gebeuren. Speciaal voor kinderen werd hiervoor het hulpmiddel ‘De drie huizen’ ontworpen: het huis van de zorgen, het huis van de leuke dingen en het droomhuis. Via het document Words and Pictures wordt voor de kinderen aanschouwelijk gemaakt welke afspraken er gemaakt zijn en waarom die er zijn.
  • om de situatie binnen het gezin veiliger te maken, wordt in de veiligheidsdoelen omschreven wat de ouders kunnen doen om te die veiligheid te vergroten en om buitenstaanders te overtuigen dat de thuissituatie veilig is.
  • in het veiligheidsplan wordt in detail omschreven welke afspraken er werden gemaakt, hoe en door wie die afspraken zullen worden gecontroleerd en wat de gevolgen zijn wanneer die afspraken niet worden nageleefd.

Theoretische basis:

Andrew Turnell geeft aan dat hij de Signs of Safety benadering heeft ontworpen op basis van 3 modellen (Wiggerink en Vogel, 2017)

  • Solution Focused Brief Therapy (de oplossingsgerichte benadering): in de begeleiding ligt de focus op het versterken van de kracht van cliënten, zodat ze gewenst gedrag gaan vertonen (eerder dan uitgebreid stil te staan waarom er zaken verkeerd liepen). Ook de technieken die in Signs of Safety gebruikt worden, zijn herkenbaar vanuit het oplossingsgericht werken: het afspreken van doelen, het beschrijven van de ideale situatie of momenten waarop het wel goed ging
  • De Resolutions family therapie biedt mogelijkheden aan het gezin om aan de hulpverlening te laten zien dat zij zelf in staat zijn om voor een mate van veiligheid van alle gezinsleden te zorgen die aangepast is aan de zorgen die worden geuit.
  • Family group conference; het gezin en hun sociaal en professioneel netwerk worden betrokken bij het streven naar veiligheid door samen te komen in een netwerkbijeenkomst.

 

Wetenschappelijke onderbouwing:

In Nederland werd de effectiviteit van Signs of Safety onderzocht en vergeleken met de reguliere werkwijze van het Bureau Jeugdzorg op het vlak van eigen kracht, inzicht in de problemen, veiligheid, betrokkenheid bij de hulp bij de start en na afloop van de hulp. Zowel in Groningse als Drentse gezinnen was het na afloop veiliger. Er werden bescheiden aanwijzingen gevonden dat Signs of Safety leidt tot meer empowerment in vergelijking met de reguliere zorg: ouders in de Signs of Safety- groep vonden een melding vaker terecht, hadden positieve verwachtingen van jeugdbescherming en stonden meer open voor hulp dan ouders in de controlegroep.

Wat zegt de visie over...

Ouderschap 

De eigen kracht van ouders staat centraal in de methodiek. Er wordt vermeden om de ouders aan te wijzen als de schuldigen voor de situatie. Er wordt immers van uitgegaan dat ook in heel moeilijke omstandigheden, wanneer er sprake is van kindermishandeling, gezinnen ook dan altijd nog beschikken over positieve eigenschappen en dat er ook rond deze gezinnen een netwerk kan gevormd worden. Doordat deze competenties van ouders door het netwerk worden benoemd en gebruikt, gaan ouders zich meer gesterkt voelen in hun opvoedingsvaardigheden, zodat ze deze vaker en ook bewuster gaan inzetten.

Ondersteuning 

De professional onderzoekt met ouders en kinderen wie er belangrijk is voor hen en wie kan helpen om de situatie voor de kinderen veilig te houden. Wanneer er niet onmiddellijk kandidaten gevonden worden, gaat men kijken wie er in het verleden een betekenisvol contact had met het gezin en of deze mensen ook nu nog in aanmerking komen om hier een rol te vervullen. Deze mensen worden dan uitgenodigd om een actieve rol op te nemen in het ondersteunend netwerk. Wanneer er ook op deze manier geen netwerk kan gebouwd worden of wanneer ouders aangeven geen anderen te willen betrekken, dan kan de veiligheid niet gegarandeerd worden en kunnen ouders dus niet zelf voor hun kind blijven zorgen.

In beeld: de Drie Huizen uit de toolbox

signs of safety

(bron: Inge Verboom - kinderen- en jongerencoach)

Inspirerende praktijken

In 2016 startte het toenmalige Jongerenwelzijn (nu Jeugdhulp binnen het Agentschap Opgroeien) met de implementatie van Signs of Safety binnen de eigen werkingen. In 2017 gingen consulenten en organisaties binnen Jeugdhulp samen werken in de Vlaamse forumgroep Signs of Safety. Meer informatie over Signs of Safety in Vlaanderen vind je hier

Sociaal.net interviewde 2 medewerkers van Ter Loke (een organisatie binnen de Jeugdhulp in Turnhout) over hun ervaringen met Signs of Safety.

Andrew Turnell legt uit wat Signs of Safety inhoudt

 

Wat?

Programma

 

Auteur

Signs of Safety werd ontwikkeld vanuit Australië door Andrew Turnell en Steve Edwards, vanuit een informele samenwerking met hulpverleners die werkten met gezinnen met tieners die probleemgedrag vertoonden.

steve edwards en andrew turnell

Referentiewerk

handboek Signs of Safety

Turnell, A. & Edwards, S. (1999). Signs of Safety. A solution and safety oriented approach to child protection casework. W.W. Norton & Company

 

Podcast

In deze podcast van het Agentschap Opgroeien gaan Julie, consulent Sociale dienst jeugdrechtbank Antwerpen en Sylvia in gesprek. Zij worden geïnterviewd door Sabien De Klerck, trainer Signs of Safety.