Positief ouderschap: het model van Patterson

Patterson richtte in de jaren 80 het Oregon Social Learning Center op en ontwikkelde daar PMTO (het Parent Management Training-Oregon Model) . In de afgelopen 40 jaar werd, op basis van voortdurend wetenschappelijk onderzoek, de PMTO training verder aangepast en verbeterd. 

PMTO is een opvoedprogramma dat zich richt op ouders van kinderen tussen 4 en 12 jaar met ernstig externaliserend gedrag. Er is sprake van een zich herhalend negatief gedragspatroon (zoals hevige driftbuien, agressie, stelselmatig negeren van instructies van ouders,…), gecombineerd met een negatief interactiepatroon tussen ouders en kind. Men werkt niet met het kind rechtstreeks maar leert ouders meer en systematischer effectieve opvoedingsstrategieën toe te passen in hun interactie met het kind. Het doel is om ouders op die manier vaardiger te helpen worden in het opvoeden van hun kind, escalaties tussen ouder en kind te verminderen en ouders een beter gevoel te geven in hun rol als opvoeder. 

Kernprincipes die het programma gebruikt, zijn: 

Vijf effectieve opvoedstrategiën: 

  • kinderen stimuleren door aanmoediging 
  • probleem oplossende strategieën toepassen 

  • positieve betrokkenheid 

  • effectieve grenzen stellen 

  • zicht en toezicht houden  

Vier ondersteunende strategiën: 

  • duidelijke instructies geven 

  • emotie-regulatie 

  • bijhouden van gedrag 

  • communicatie 

PMTO wordt in het Nederlandstalig gebied vooral ingezet als individuele ambulante interventie.  

Wat zegt het programma over ...

Ouderschap 

Ouders zijn de belangrijkste personen in het leven van een kind. Kinderen leren het meest van hun ouders. De sociale omgeving van een kind bepaalt hoe het kind zich leert te gedragen. Ouders zorgen er met effectieve opvoedingsstrategieën voor dat hun kind goed functioneert in zijn omgeving en voldoende is opgewassen tegen de negatieve invloed van ongunstige contextuele factoren, zoals een onveilige buurt of een echtscheiding. Effectief ouderschap fungeert dus als buffer  tegen de invloed van stressoren in de omgeving, waardoor het kind zich adequaat kan ontwikkelen.  

Opvoeden 

Als dusdanig hebben ouders ook de meeste mogelijkheden om het gedrag te veranderen. Het werk van Patterson is gebaseerd op een systematische observatie van negatieve interactiepatronen tussen ouders en kinderen. Wanneer ouders geconfronteerd worden met externaliserend probleemgedrag bij hun kind, komen zij vaak terecht in 3 vormen van negatieve interactie met hun kind: een negatieve wisselwerking waarbij de ouder reageert op hetzelfde niveau als het kind bv in welles-nietes discussies, een escalatie van de negatieve interactie en/of bekrachtiging van negatief gedrag. Het programma biedt de opvoedvaardigheden en technieken die ouders nodig hebben om het gedrag van hun kind positief te beïnvloeden.  

Ondersteuning 

PMTO therapeuten volgen een gerichte opleiding, hebben specifiek materiaal ter beschikking en doen aan kwaliteitsbewaking van de uitvoering door systematische reflectie van de praktijk.  PTMO wordt vooral aangeboden als individuele preventieve of behandelstrategie. 

Een PMTO-behandeling is enerzijds ‘agenda-bepaald’ en anderzijds maatwerk. Dit betekent dat therapeuten een subtiel evenwicht bewaken tussen het vasthouden aan hun agenda en het ingaan op wat het gezin inbrengt. De balans tussen het bieden van structuur en het responsief zijn is ook terug te zien in de opbouw van de behandeling.  

 

Theoretische achtergrond

Social interaction learning model: sociale interactietheorie en sociale leertheorie 

Ouders over PMTO

Wetenschappelijke onderbouwing

PMTO is een effectieve interventie volgens de Nederlandse databank effectieve interventies van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI).  

Het Nederlandse Kenniscentrum PMTO verzamelde van juni 2019 tot juni 2020 gegevens over behandelingen en bundelde deze gegevens in een factsheet. De algemene conclusie was dat PMTO niet alleen een positief effect had op het gedrag van het kind, maar eveneens op de mate waarin moeders en vaders de opvoeding en aspecten die daarmee samenhangen als een belasting ervaren.

Wat?

Programma
 

Auteur

Gerald Patterson, Amerikaans Professor in de psychologie, wetenschapper en stichter van het Oregon Social Learning Centre. Hij verrichtte baanbrekend werk ivm inzicht in agressief en anti-sociaal gedrag bij kinderen en het ontwikkelen van groepsprogramma’s als interventie. 

Patterson overleed in 2016.

foto Gerald Patterson

Referentiewerken

Patterson, G., Reid, J. & Dishion, T., Anti-social boys, 1992, Castalia Pub Co 

Forgatch, M. & Patterson, G., Raising cooperative kids. Proven practices for a connected, happy family. 2017. Conari Press 

Patterson, G. & Forgatch, M;, Parents and adolescents living together. Part 1: the basics. 2005, Research Press Inc 

Patterson, G., Families: application of social learning to family life. 1971, Research Press 

Patterson, G., Living with children. New methods for parents and teachers. 1968, Reasearch Press Inc 

 

Meer weten ?