Participatie binnen Jeugdhulp

Participatie is een belangrijke doelstelling in de jeugdhulp. Het betekent dat jongeren en ouders kunnen deelnemen aan en meebeslissen over de jeugdhulp.

Participatie situeert zich op drie niveaus:

Participatie in het eigen hulpverleningstraject (micro-niveau)

De jeugdhulp streeft naar hulpverlening op maat. Elke hulpvrager, jongere én ouder geeft mee richting aan het eigen hulpverleningstraject. Dit vergt een participatieve houding van de hulpverlener. Deze staat open, luistert naar de hulpvraag en gaat vooral ook samen met het kind, de jongere en ouders aan de slag.

Participatie in het beleid van voorziening, dienst of netwerk (meso-niveau)

Participatief werken is pas mogelijk als ook de organisatie hierop inspeelt en hiervoor de voorwaarden schept. Organisaties en diensten die jeugdhulp aanbieden, scheppen mogelijkheden zodat jongeren en ouders mee kunnen denken, doen en beslissen. Zo krijgen deze inspraak in het reilen en zeilen van de dienst of voorziening die hen begeleidt en geven ze, vanuit hun oogpunt, mee vorm aan de verdere uitbouw van de hulpverlenende dienst.

Participatie in het beleid van de overheid (macro-niveau)

De jeugdhulp biedt jongeren en hun gezin de mogelijkheid om mee te denken over de organisatie van de jeugdhulp. Een vertegenwoordiging van ouders, minderjarigen, personen met een handicap, van etnisch-culturele minderheden en mensen in armoede krijgt een plaats aan de overlegtafels waar over jeugdhulp wordt beslist. Daarnaast wordt themagericht gezocht naar mogelijkheden om de ervaringen van jongeren en ouders actief in te brengen in de beleidsprocessen van de jeugdhulp.

Cliëntorganisaties in de jeugdhulp

Cliëntenorganisaties leggen zich erop toe om de participatie van jongeren en ouders in de jeugdhulp mee waar te maken. Ze vormen de ruggengraat voor het uitwerken van een cliëntperspectief in de jeugdhulp. Via hun rechtstreekse dialoog- en toonmomenten, hun adviezen, hun thematische bijdragen … spelen ze een belangrijke rol in de uitwerking van een participatieve hulpverlening.

De Vlaamse overheid kiest voor een verdere versteviging van de positie en participatie van cliënten in de Jeugdhulp. Dat blijkt uit de goedkeuring van het decreet van 21 december 2018 en de goedkeuring op de Vlaamse Regering van het Besluit Vlaamse Regering van 16 oktober 2020. Deze regelgeving maakt de erkenning en subsidiëring van cliëntenorganisaties in de jeugdhulp mogelijk. 

Het agentschap Opgroeien erkende volgende organisaties als cliëntenorganisatie:

  • Cachet vzw,  een organisatie door en voor jongeren met ervaring in de jeugdhulpverlening, De initiatiefnemers van Cachet willen op een positieve manier aan de slag met ervaringen in de jeugdhulp. http://cachetvzw.be/

  • Gezin en Handicap, gaat voluit voor gezinnen die met een handicap te maken krijgen. Met heldere informatie, vormingen en publicaties reiken ze ouders, brussen en families krachtige handvaten aan.  https://www.gezinenhandicap.be/

  • Ouders. (Ouderspunt - voormalig Oudersparticipatie Jeugdhulp Vlaanderen vzw) streeft naar een participatieve jeugdhulpverlening waarin ouders een meer prominente plaats krijgen. Zo versterken ze de positie en betrokkenheid van ouders in functie van een betere hulp aan kinderen en jongeren. https://ouderspunt.be/nl

  • Ouders voor Inclusie, is een vereniging van, voor en door ouders van kinderen en jongeren met een beperking die kiezen voor inclusie. Ze willen dat alle kinderen en jongeren met een beperking aanvaard worden als volwaardige mensen en dat zij alle kansen krijgen om deel te nemen aan het maatschappelijk leven. https://www.oudersvoorinclusie.be/

Vanaf 1 januari 2021 zal, met deze organisaties, het cliëntenforum Jeugdhulp opstarten. Het eerste jaar zal de focus vooral liggen op voorbereiding en vormgeving, maar vanaf 2022 moet het forum volledig operationeel zijn. Bedoeling is dat het cliëntenforum ouders en kinderen die een beroep doen op de jeugdhulpverlening een duidelijke, sterke stem geeft in de voorbereiding en uitbouw van de jeugdhulp in Vlaanderen. Maar het forum moet nóg verder reiken, want niet alleen erkende organisaties zullen zetelen, ook alle andere organisaties die zorgen voor de belangenbehartiging van cliënten met een vraag naar of ervaring met jeugdhulpverlening zullen (onder bepaalde voorwaarden) kunnen aansluiten. Op die manier zal het forum op termijn fungeren als hét aanspreekpunt voor de Vlaamse overheid om het cliëntperspectief in de jeugdhulpverlening in te brengen.

Daarnaast zal het actief op zoek gaan naar manieren om de stem van kinderen, jongeren of ouders, die geen lid zijn van een organisatie, te beluisteren en vertegenwoordigen.

(Bron: website Jeugdhulp)