Inspraak geven en onderhandelen? Kinderen moeten leren om te luisteren

Door Maarten Vansteenkiste

Je kan als ouder toch niet over alles onderhandelen en inspraak verlenen? Een dergelijke autonomieondersteunende opvoedingsstijl zou als schaduwzijde hebben dat ouders te toegeeflijk worden en jongeren uitgroeien tot eigenwijze en ongeleide projectielen. Ze houden zich niet meer aan grenzen, terwijl ze net gewoon moeten leren luisteren. In deze lezing wordt ingegaan op de vraag wat ideale, motiverende opvoeding inhoudt. Gebaseerd op de Zelf-Determinatie Theorie wordt betoogd dat ouders er goed aan doen om de psychologische behoeftes aan autonomie, relationele verbondenheid en competentie van hun kinderen te ondersteunen (Vansteenkiste & Soenens, 2015). Deze vitamines vormen de voedingsbodem voor hun groei en welbevinden en zorgen ervoor dat ze de nodige emotionele maturiteit en veerkracht verwerven. Tegelijkertijd zijn ouders er mee gebaat om te voorzien in hun eigen vitamines. Zo’n zelfzorg komt niet enkel hun eigen welbevinden ten goede, maar laat hen ook toe om op een meer behoefteondersteunende wijze hun kinderen op te voeden, waarin ze een mix hanteren van structuur, warmte, en autonomieondersteuning.

Biografie

Maarten Vansteenkiste is als hoogleraar verbonden aan de Universiteit Gent, vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids-, en Sociale psychologie. Hij studeerde psychologie en filosofie aan de KULeuven en maakte daar ook zijn doctoraat onder begeleiding van prof. Willy Lens. Hij is een wereldwijde expert op het gebied van de Zelf-Determinatie Theorie, een brede theorie over motivatie die werd ontwikkeld door Edward Deci en Richard Ryan. Zijn onderzoek bevindt zich op het snijvlak van de ontwikkelingspsychologie en de  motivatiepsychologie en focust vooral op de manier waarop ouders, leerkrachten, en coaches de motivatie van kinderen en jongeren kunnen stimuleren.