Het balansmodel van Belsky

Op basis van praktijkervaring en onderzoek naar de etiologie van kindermishandeling, onderzocht Belsky de determinanten van individuele verschillen in ouderlijk functioneren. Belsky formuleerde een proces model van competent ouderschap op basis van de analyse van de factoren die uit dit onderzoek naar voor kwamen. Het model bepaalt dat ouderlijk functioneren beïnvloed wordt door een hoeveelheid aan factoren, het is een samenspel van factoren eigen aan het kind, de ouder en de sociale omgeving. Het opvoedkundig handelen van de ouder staat centraal in het model en werkt als een bufferend systeem op alle factoren van de opvoeding. 

model van Belsky

Theoretische basis:

Ecologische visie op opvoeding 

 

Wetenschappelijke onderbouwing:

Belsky ontwikkelde zijn proces-of-parenting model in 1984 op basis van de analyse van onderzoek naar het ontstaan van kindermishandeling. Het model van Belsky was zeer innoverend en heeft sinds zijn publicatie heel wat onderzoek in gang gezet. Het model heeft de tand des tijds doorstaan en recent werd door een onderzoeksgroep uit Pittsburg (Taraban & Shaw) een uitbreiding van het model voorgesteld op basis van huidig gangbare theorie en onderzoek. 

Wat zegt de visie over...

Ouderschap 

Ouderschap wordt beïnvloed door factoren eigen aan het kind, de ouder en de sociale omgeving. Stressfactoren in de omgeving en ondersteuningsbronnen kunnen opvoeding direct of indirect beïvloeden via hun invloed op het psychologisch welbevinden van de ouder. De eigen kindertijd van de ouder  werkt door op de persoonlijkheid van de ouder wat dan weer effect heeft op het ouderlijk handelen. Ook sociale steun, relatie en werk beïnvloeden het opvoedkundig handelen.  

Opvoeding 

In zijn sociaal-contextueel procesmodel van opvoeding gaat Belsky uit van opvoeding als ‘tweerichtingsverkeer’: er is sprake van wederzijdse beïnvloeding tussen opvoeder en kind.  Het opvoedkundig handelen staat centraal in zijn model en werkt als buffer. Dit opvoedkundig handelen zijn de verschillende ouderlijke vaardigheden: toezicht houden, positieve betrokkenheid, positieve bekrachtiging, diciplineren en probleemoplossend gedrag.    

Maatschappelijke context 

De afgelopen 30 jaar is er heel wat onderzoek gedaan naar de factoren die ouderschap en opvoeding beïnvloeden. Taraban en Shaw analyseren de literatuur aan de hand van de factoren van het model van Belsky en een aantal maatschappelijke ontwikkelingen in het onderzoek naar ouderschap zoals de rol van vaders en de veranderende gezinscontext. Op basi van hun onderzoek stellen ze een update van het model voor. 

De interactie tussen de drie factoren, karakteristieken van de ouder, karakteristieken van het kind en sociale omgeving van het gezin bleven centraal staan, maar worden op een andere manier gerangschikt in verhouding tot opvoeding/ouderschap. Recent onderzoek toont immers aan dat de verschillende factoren niet enkel een rechtstreekse invloed uitoefenen op de ontwikkeling van ouderschap maar dat ook de onderlinge interactie van de verschillende factoren in rekening gebracht moet worden. Dit toont zich in de wederkerende pijl die wordt getekend tussen opvoeding en kind karakteristieken. De onderzoekers voegden tevens de factor SES als beïnvloedende factor toe aan het model. 

belang SES bij Belsky 

 Een belangrijke ontwikkeling sinds 1984 is ook de focus op de rol van vaders in de opvoeding. Uit onderzoek blijkt reeds voor een aantal factoren dat deze ook een belangrijke invloed hebben op de ontwikkeling van ouderschap bij vaders, dit is bijvoorbeeld het geval voor depressie.  

Toch is er nog steeds meer onderzoek nodig om een goed beeld te krijgen van de ontwikkeling van ouderschap bij vaders.

 

 

Wat?

Theoretisch model

Auteur

Jay Belsky, Amerikaans Professor in de Ontwikkelingspsychologie en onderzoeker op het vlak van ontwikkeling en ouderschap in de USA en de UK 

foto Jay Belsky

Referentiewerk

Belsky, J., The deteminants of parenting: a process model. Child Development, 1984, 55, 84-96 

Het model vond een update in Taraban, L. & Shaw, D., Parenting in context: Revisiting Belsky’s classic process of parenting model in early childhood. Developmental Review, 48, 55–81