Emmi Pikler

Emmi Pikler gaat uit van het competente kind; de nieuwsgierige baby die wil leren en ontwikkelen. 

Het beeld wat je van een baby hebt, bepaalt je handelen. Voor veel volwassenen is het lastig om het kind zijn eigen zelfstandige leerproces te gunnen, omdat ze een beeld hebben van een afhankelijke baby die ze alles moeten leren. 

Natuurlijk is de volwassene verantwoordelijk voor hoe hij/zij het leven van de baby en peuter vormgeeft. De manier waarop bepaalt in welke mate de baby zijn ontwikkelingsmogelijkheden optimaal kan benutten. 

Vier pijlers in de visie van Emmi Pikler: 

  • Het belang van een hechte en affectieve relatie met een of meer volwassenen, en het belang van de vorm die deze relatie aanneemt in een institutioneel kader. Jonge kinderen worden als volwaardige partners beschouwd en niet als objecten van zorg. 
  • Het belang van de zelfstandige activiteit van het kind. Begeleiders creëren de ideale omstandigheden om tot vrij spel te komen. Hierbij houden ze rekening met het ritme van het kind, de ruimte, het aangeboden materiaal. Ze komen niet tussen maar observeren het kind minutieus. 
  • De noodzaak om de bewustwording bij het kind van zichzelf en zijn omgeving te bevorderen. Begeleiders helpen het kind om te begrijpen wat er met hemzelf en zijn omgeving gebeurt, welke invloed dat heeft en hoe het kind daar zelf invloed kan op uitoefenen.  
  • De aandacht voor een goede lichamelijke gezondheid. Verzorging is altijd communicatie. Tijdens deze momenten leert de volwassene het kind kennen in wat het wil, prettig vindt en nodig heeft en het kind leert zichzelf en de volwassene kennen. Tijdens deze dagelijkse, intieme momenten kan een veilige hechting ontstaan. De baby ervaart dat hij invloed kan hebben op de manier waarop de volwassene hem verzorgt. Dit stimuleert zijn gevoel van eigenwaarde en autonomie. ​ 

Theoretische basis:

  • Invloeden van René Spitz (1887-1974), een Oostenrijkse psychoanalyticus die bekendheid verwierf met zijn onderzoek naar de affectiebehoefte van heel jonge kinderen.  
  • Hechtingstheorie John Bowlby (1907-1990) 
  • Inzichten uit studies rond hospitalisme, het effect dat het gebrek aan sociale stimuli en affectie had op jonge kinderen die wel door de moeder waren opgevoed in de eerste levensmaanden, maar daarna langdurig in instellingen leefden, gescheiden van deze liefhebbende persoon zonder dat zich hiervoor een alternatief aanbood. 

Wetenschappelijke onderbouwing:

Emmi Pikler nam in 1946 de leiding op zich van het kindertehuis Lóczy in Boedapest. Vanaf het begin deed zij wetenschappelijk onderzoek naar de algehele ontwikkeling van jonge kinderen. 

Sinds 1971 worden beroepskrachten getraind in de Emmi Pikler methodiek. In het instituut worden nog steeds seminars gegeven in verschillende talen, die door mensen uit de hele wereld bezocht worden. Deze seminars maken deel uit van de Opleiding tot Pikler Pedagoog. 

Wat zegt de visie over...

Ouderschap 

veel ouders en begeleiders gaan uit van een afhankelijke baby die ze alles moeten leren, en gaan voorbij aan de competentie van jonge kinderen om hun eigen zelfstandig leerproces te lopen. Pikler houdt een pleidooi om je kind echt goed te leren kennen, en op die manier echt te leren zien wat je kind nodig heeft, zonder beïnvloed te worden door maatschappelijke verwachtingen en statistieken. 

Opvoeding 

Er zijn drie aspecten die bepalen in welke mate de baby zijn ontwikkelingsmogelijkheden optimaal kan benutten: 

  • De manier waarop de volwassenen aandacht hebben voor de omstandigheden waarin een kind kan bewegen en spelen 
  • De mate waarin men rekening houdt met het ritme van het kind 
  • Het bouwen aan een veilige hechting tijdens de verzorgingsmomenten. 

Door jonge kinderen de ruimte te geven om zichzelf en hun omgeving te ontdekken, en beschikbaar te blijven als veilige haven als ze zich willen terugtrekken, en door taal te geven aan alle handelingen en gedragingen van zichzelf en het kind, leren ouders vertrouwen op de competenties van hun kind. 

Ondersteuning 

De erkende Pikler® pedagogen hebben een aanbod waarmee ze ouderschap kunnen vereenvoudigen en versterken, op maat van elke ouder en elk kind. 

  • SpeelRuimte: begeleide ouder/kind groepen tussen 4 en 24 maanden. 
  • Thuisbegeleiding: individuele begeleiding van ouders en kind (0- 30 maanden).  
  • Door samen te reflecteren op de bestaande situatie, ontstaan nieuwe inzichten die vaak ter plekke kunnen worden uitgeprobeerd. 
  • Cursus voor aanstaande ouders 
  • Opleiding tot Pikler® Pedagoog: deze driejarige opleiding is bedoeld voor professionals die met jonge kinderen en hun ouders werken. Soms is een ouder zo enthousiast over de ervaringen met SpeelRuimte, dat hij/zij zelf de Pikler® Opleiding wil gaan volgen. Tijdens een intake gesprek wordt dan gekeken of deze opleiding een goede keuze is.  

Maatschappelijke context 

Pikler startte haar onderzoek in een tehuis, waar kinderen lange tijd gescheiden leefden van hun ouders. Haar inzichten zijn overdraagbaar naar de context van de kinderopvang, waar kinderen regelmatig aan de zorg van andere opvoeders worden overgedragen. Een intensieve communicatie over de dagelijkse observaties van het kind in beide omgevingen vormt de basis voor een goede samenwerking tussen ouders en opvang.   

Ontwikkelingsstappen in detail volgens Pikler

pikler

In de praktijk

KIDDO keek mee naar een training door een Emmi Pikler®-pedagoog in kinderdagverblijf Tierlantuin in Gent. Bron: KIDDO 5, 2019

 

Baby Liv ontdekt haar lijfje in alle vrijheid

 

In de praktijk

Kinderen op ontdekking met de Pikler materialen

 

Wat?

v    Theoretisch kader
v    Visie

Auteurs

Emmi Pikler, kinderarts en pedagoog (1902-1984) 

emmi pikler

Referentiewerk

Tardos, A. en David, M., De visie van Emmi Pikler, Stichting Emmi Pikler Fonds 

pikler

Van Der Zande, I., 1, 2, 3 de peuterjaren, 2006, SWP Uitgeverij B.V. 

Meyling, H., Een dag in de babygroep, 2018, SWP Uitgeverij B.V. 

Peters, J. en Mulder, H., Vol vertrouwen, 2021, SWP Uitgeverij B.V.

Stichting Emmi Pikler Fonds, Kijk eens wat ik kan’, 2021.

pikler

 

Meer weten?

 

Pikler internationaal

Pikler Nederland

Pikler Vlaanderen

Pikler Verband Europa: Europese vereniging voor opleiding en kwaliteitsbewaking van de pedagogiek voor het jonge kind volgens Emmi Pikler