Vaak gebruikte termen en hun betekenis

De termen staan alfabetisch gerangschikt. Termen die nauw met elkaar verbonden zijn, verwijzen naar elkaar.

Bemiddeling

Bemiddeling is in essentie een proces waarbij twee (of meer) partijen hulp krijgen om hun meningsverschillen of tegengestelde belangen op te lossen buiten de rechtbank om. Scheidende partners kunnen tijdens het scheidingsproces vrijwillig een beroep doen op bemiddeling. Ze gaan dan met een professionele, neutrale derde in gesprek om aspecten van de scheiding te regelen. De betrokken familierechter is verplicht om te informeren over het bestaan van bemiddeling in familiezaken.

Echtscheiding - zie ook ‘Scheiding

Ontbinding van een huwelijk. Dit betekent dat er een einde wordt gemaakt aan het huwelijk. Er zijn twee vormen van echtscheiding:

  1. Echtscheiding door onderlinge toestemming
  2. Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting

Meer info: zie ‘juridische aspecten van scheiding’
 

 Gezagsco-ouderschap - zie ook  ‘ouderlijk gezag’ en ‘gezagsregeling’

Bij gezagsco-ouderschap hebben ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag over hun kinderen. De wet bepaalt dat ouders - die samenwonen, apart wonen, gehuwd zijn, gescheiden zijn of nooit gehuwd waren - samen de belangrijke beslissingen inzake zorg, onderhoud, opvoeding en beheer van de goederen van hun kinderen moeten nemen. Ieder van hen kan wel de dagdagelijkse, praktische aangelegenheden regelen zonder de medewerking van de andere ouder.
 

Gezagsregeling – zie ook ‘gezagsco-ouderschap’ en ‘gezagsregeling’

Bij een scheiding wordt vastgelegd wie belangrijke beslissingen neemt over een kind (bv. over school, gezondheid, …). Bij de meeste scheidingen is er sprake van gezagsco-ouderschap. In dat geval moet er een voldoende gedetailleerde verblijfsregeling van het kind worden opgesteld.

Er zijn twee uitzonderingen op dit wettelijk basissysteem:

  1. Exclusief ouderlijk gezag door één ouder: Een rechter kan in een vonnis beslissen dat één ouder het gezag uitoefent of de ouders beslissen samen dat één ouder het gezag uitoefent en een rechter of notaris bekrachtigt dit in een vonnis of akte. Zolang er geen vonnis of akte is, hebben ouders gezagsco-ouderschap. Als een systeem van exclusieve uitoefening van het ouderlijk gezag wordt overeengekomen, wordt een regeling van het recht op persoonlijk contact voor de andere ouder voorzien.
  2. Gezagsregeling op maat: Er worden afspraken gemaakt over welke domeinen beide ouders samen beslissen en over welke domeinen één ouder beslissingen kan nemen.
     

Gezinstransitie

Een gezinstransitie staat voor de overgang tussen verschillende gezinsvormen op diverse momenten in het leven. Deze gezinstransities kunnen plaatsvinden bij het samenwonen, bij het weggaan bij een partner of bij het wegvallen van een partner door overlijden. Bij deze gezinstransities kunnen kinderen betrokken zijn.

Voorbeelden: het verlaten van het ouderlijk huis en zelfstandig gaan wonen, gaan samenwonen met een partner (met of zonder kinderen, gehuwd of ongehuwd), het beëindigen van een samenwoonrelatie, een eenoudergezin of nieuw samengesteld gezin starten, het uithuisgaan van kinderen, het overlijden van een partner, het verhuizen naar een collectief huishouden.
 

Hoog-conflictueuze scheiding

Er is sprake van een hoog-conflictueuze scheiding als de scheiding zeer complex is geworden door slepende meningsverschillen. De conflicten worden vaak ook uitgevochten via bv. advocaten en hulpverleners. Niet alleen de beide ouders, maar ook familie, vrienden , scholen en andere instanties raken betrokken in de strijd. Er groeit veel achterdocht en wantrouwen die het steeds moeilijker maakt tot constructieve oplossingen te komen. In deze scheidingen raken kinderen gevangen en beschadigd. De term vechtscheidingen wordt ook gebruikt voor deze hoog-conflictueuze scheidingen.
 

Onderhoudsregeling

Bij een scheiding wordt vastgelegd op welke manier de kosten voor de opvoeding van een kind worden verdeeld, zolang het kind onvoldoende eigen inkomsten heeft of studeert. Beide ouders hebben een onderhoudsplicht. Zij zijn beiden wettelijk verplicht om te betalen voor huisvesting, levensonderhoud, toezicht, de opvoeding en een passende opleiding voor hun kind.
 

Ouderlijk gezag – zie voor meer info bij ‘gezagsregeling’

Bij een scheiding wordt vastgelegd wie belangrijke beslissingen neemt over een kind (bv. over school, gezondheid, …).
 

Ouderschapsplan

Het ouderschapsplan bevat een reeks afspraken die ouders samen opmaken na een scheiding. De afspraken gaan over de opvoeding, de zorg voor de kinderen en de manier waarop ouders elkaar zullen informeren… Daarnaast kunnen er ook afspraken in staan over wat ouders belangrijk vinden in de opvoeding: bepaalde regels, het contact met de families, … Het ouderschapsplan kan steeds bijgestuurd worden indien nodig. Het ouderschapsplan is verplicht in Nederland, in Vlaanderen niet. In Vlaanderen spreekt de familierechtbank over een ouderschapsovereenkomst of scheidingsovereenkomst.
 

Recht op persoonlijk contact

Als de rechtbank het exclusief ouderlijk gezag toekent aan één van de ouders, dan heeft de ouder die het ouderlijk gezag niet uitoefent recht op persoonlijk contact met zijn/haar kind. Ook grootouders hebben het recht om het persoonlijk contact met hun kleinkind te onderhouden. Dit recht kan ook aan derden worden toegekend, als zij een wederzijdse bijzondere affectieve band hebben met het kind.  
 

Onderzoek naar scheiding in Vlaanderen

In Vlaanderen zijn twee grote onderzoeksprojecten opgezet rond het thema scheiding. Heel wat informatie van dit kennisdossier is gebaseerd op het Vlaams onderzoek.

Scheidingsonderzoek in Vlaanderen

Tussen 2006 en 2010 werd een grootschalig onderzoek opgezet door meerdere universiteiten en disciplines samen. Meer dan 12.000 personen (zowel ouders als kinderen) werden bevraagd. De resultaten zijn raadpleegbaar in twee boeken:

IPOS-onderzoek

IPOS staat voor ‘Interdisciplinair project voor de optimalisatie van scheidingstrajecten) en is uitgevoerd door twee Vlaamse universiteiten. Er namen 1865 volwassenen en 230 kinderen aan deel. De resultaten zijn raadpleegbaar op de volgende website in de vorm van fact sheets: http://www.scheidingsonderzoek.ugent.be
 

Verblijfsco-ouderschap

Bij verblijfsco-ouderschap is de verblijfsregeling zo opgesteld dat een kind ongeveer evenveel tijd verblijft bij beide ouders, namelijk tussen 33% en 66% van de tijd bij elk van de ouders.  
 

Verblijfsregeling

Bij een scheiding wordt in de verblijfsregeling vastgelegd bij wie het kind zal verblijven op welke momenten, wanneer een kind wisselt tussen de ouders, wie het brengt en ophaalt, …          
  

Scheiding - zie ook ‘echtscheiding

Beëindiging van een relatie tussen twee samenlevende partners. Die relatie kan een huwelijk zijn, wettelijk samenwonen of feitelijk samenwonen. De term echtscheiding gebruiken we enkel voor de ontbinding van een huwelijk.
 

Vechtscheiding - Zie ‘hoog-conflictueuze scheiding’

       

Bronnen: