Nieuwe Autoriteit - Term

De Nieuwe Autoriteit wordt minder omschreven als een methodiek, maar eerder als een basishouding, een 'state of mind' van waaruit ouders en opvoeders handelen. Wie deze houding aanneemt, gaat op zoek naar het verbindende tussen de opvoedingsfiguur en het kind, die een ongelijke gezagsrelatie hebben. Het is een 'poging om educatieve handvaten aan te reiken om de ouder-kindrelatie te verbeteren en wederzijds respect te installeren' (Lampo, A., 2012). Deze 'nieuwe' invalshoek kwam er als antwoord op de steeds wankelere positie van gezagsfiguren in de bredere samenlevingscontext en maakte verder de vertaling naar de opvoedingscontext. Autoriteit of gezag speelt zich af op het continuüm van sturing en steun, twee polen die tussen vroeger en nu in mindere of meerdere mate aanwezig waren in de opvoeding. De Nieuwe Autoriteit staat voor de verenigbaarheid tussen de 'oude' autoriteit en de 'nieuwste' autoriteit en probeert de positieve elementen ervan te behouden. 

'Oude' autoriteit 

De religie was voor een lange periode de maatstaf voor de manier waarop kinderen werden opgevoed. De ouder werd beschouwd als diegene die boven het kind staat, en het kind werd verondersteld om respect te tonen en gehoorzaam te zijn aan gezagsfiguren. Ouderschap was in die tijd deel van het leven, en opvoeding was gebaseerd op duidelijkheid en zekerheid. Dat de opvoeding soms moeilijk verliep, was een vanzelfsprekend gegeven, omdat je geen keuze had in dat 'natuurlijke ouderschap'. De straf werd als effectief middel gebruikt om gezag af te dwingen. Kinderen wisten goed wanneer ze een grens overschreden en er werd ook een oogje in het zeil gehouden door de omringende gemeenschap. 

Doorheen de tijd is er maatschappelijk heel wat veranderd. De wetenschap toonde meer aandacht voor het welzijn van kinderen. Ouderschap werd vanaf de jaren '60 ook een keuze, waardoor ouders zeer bewust met hun ouderschap omgingen. In de opvoeding vertaalde zich dat naar een grotere betrokkenheid tussen opvoeder en kind. Ouders droegen erg veel zorg voor de zelfontplooiing en het zelfbeeld van hun kinderen, en gingen daardoor ook veel 'vrijer' opvoeden. Door die eerder anti-autoritaire opvoedingsstijl, kwam de gezagsrelatie onder druk te staan. Ouders stonden ook meer en meer 'alleen' in de opvoeding, omdat de druk op het 'goede ouderschap' zo groot werd en men geen hulp meer durfde te vragen aan anderen. Doordat beide ouders uit werken gingen, kwam de opvoeding er bovenop als 'tweede job'. Het gezinsleven geraakte steeds meer geïsoleerd. De individualisering in de samenleving trok zich ook door naar het gezin. 

'Nieuwste' autoriteit 

Het gezag van ouders en leraren heeft de laatste decennia enorm aan kracht ingeboet. Ouders krijgen sterker de wens om 'vriend' in plaats van 'gezagsdrager' te zijn ten opzichte van hun kind. Ook de aanwezigheid van ouders wordt moeilijker in een digitaal tijdperk waar kinderen voortdurend worden blootgesteld aan de hen omringende wereld. Door de vrije kennistoegang zijn het niet alleen de ouders die 'weten wat goed is voor hun kind' en halen kinderen deze sturende functie van ouders in.

Haim Omer introduceert hier een nieuwe vorm van autoriteit door te stellen dat de verschillende opvattingen over autoriteit elkaar niet hoeven uit te sluiten, zelfs niet in dit nieuwste tijdperk waarin alle zekerheden zijn weggevallen. Ze brachten immers diverse positieve elementen met zich mee, die kunnen bijdragen tot een gezagsrelatie die gebaseerd is op nabijheid (presentie), een warme relatie, steun en structuur, herstel, zelfcontrole, toezicht en transparantie. (Amiel, I., 2016) 

Opvoeding wordt binnen de Nieuwe Autoriteit eerder opgevat als een 'samenwerking' tussen de opvoeder en het kind, waarbij aanvaarde normen, regels en waarden zorgen voor een evenwichtige interactie en dialoog. Er is dus wel een ongelijkheid, maar geen ongelijkwaardigheid in de gezagrelatie. Haim Omer biedt zo een antwoord op een vraagstuk dat vele ouders bezighoudt: vroegere autoriteit werkt niet meer, maar tegelijk blijft het belangrijk om grenzen te stellen, structuur te bieden, vertrouwen te geven en zorg te tonen. 

Vanuit deze houding leren ouders (en andere opvoedingsfiguren) controle te krijgen over zichzelf en hun eigen gedrag. Het Nieuwe Autoriteitsconcept breekt een lans voor gezagsrelaties die opgebouwd zijn vanuit verbondenheid en nabijheid, en niet vanuit controle of macht. Door zorg te dragen voor de eigen kracht als gezagsdrager, stelt Haim Omer dat de relatie met het kind of de jongere automatisch zal verbeteren. Je focust je immers niet op controle over het gedrag van het kind, de jongere of de ander, maar je staat stil bij het eigen handelen vanuit 'rust' en vanuit een liefdevolle connectie met het kind. De methodiek vertrekt vanuit de onderlinge relatie tussen opvoeder en kind, waarbij aanwezigheid, toezicht of waakzame zorg, nabijheid en betrokkenheid belangrijke aspecten zijn. 

Bronnen
  • 'Geweldloos verzet in gezinnen. Een nieuwe benadering van gewelddadig en zelfdestructief gedrag van kinderen en adolescenten.' (Omer, H. en Wiebenga, E., uitgegeven door Bohn Stafleu van Loghum, 2007)
  • Nieuwe autoriteit. Samen werken aan een krachtige opvoedingsstijl thuis, op school en in de samenleving.' (Omer, H., uitgegeven door Molemann Mental Health en Hogrefe Uitgevers, 2011) 
  • Interview met Idan Amiel, Parent's Counseling Unit - Schneider Medical Center, Israël
  • Vormingsreeks door Veerle Lisabeth in samenwerking met ZITDAZO