Hoogbegaafdheid binnen de geestelijke gezondheidszorg

In de (geestelijke) gezondheidszorg in Vlaanderen wordt onvoldoende rekening gehouden met de mogelijke aanwezigheid van hoogbegaafdheid. Verschillende factoren dragen ertoe bij dat het thema bij een groot aandeel van de hulpverleners onvoldoende gekend is (i.e. blinde vlek). In verschillende opleidingen tot hulpverlener (psycholoog, orthopedagoog, psychiater, logopediste …) wordt ‘hoogbegaafdheid’ niet of slechts in beperkte mate aangehaald. Bijgevolg is er weinig achtergrondkennis binnen de zorgsector en leven er geregeld denkfouten die het bestaan van deze blinde vlek versterken. Dit heeft een belangrijke weerslag op de kwaliteit van hulpverlening, zowel op vlak van intake, diagnostiek en behandelplan bij zowel 1ste, 2de als 3de lijnszorg.

Bij een vermoeden van hoogbegaafdheid en/of overlappende problematieken wordt vaak een intelligentiemeting afgenomen, met als meest voorkomende test de Wechsler intelligentietest (Wechsler Intelligence Scale for Children – Fifth edition – WISC-V).

Net zoals alle testmaterialen heeft ook deze test zijn eigen beperkingen, specifiek voor de doelgroep hoogbegaafden.

  •  Onder andere wordt er bij vele onderdelen een tijdslimiet opgelegd, wat voor veel hoogbegaafde individuen extra spanning/stress met zich meebrengt. Aangezien zij de lat zeer hoog leggen, ze prestatiegericht of zeer faalangstig zijn, kunnen deze factoren een invloed hebben op de testresultaten. Ook bij mondelinge taken wordt er snel afgehaakt en gezegd ‘ik weet het niet’ en is er soms sprake van een onderschatting bij de resultaten.
     
  • Creativiteit is een belangrijk kenmerk bij hoogbegaafdheid. Vele kinderen zien voor één probleem meerdere oplossingen. Deze stemmen niet altijd overeen met de antwoorden die de handleiding voorschrijft. Omdat ze soms te ver doordenken of het antwoord te ver zoeken, komen ze ook niet altijd op het meest voor de hand liggende antwoord.

Daarnaast is de aanpak en houding bij een testafname eens zo belangrijk bij hoogbegaafde kinderen. Zij dragen authenticiteit hoog in het vaandel, hebben nood aan duidelijke verwachtingen, grenzen en soms veel geruststelling.

Kortom, er zijn veel factoren die ertoe bijdragen of het hoogbegaafde potentieel zich zal omzetten tot prestaties bij een intelligentiemeting. Om die reden dient men zeer voorzichtig om te gaan met het interpreteren van testresultaten en mag een score op een intelligentietest niet star gehanteerd worden als maatstaf voor hoogbegaafdheid (bv. IQ 130).