De grondhouding in de preventieve gezinsondersteuning

Het concept 'Nieuwe Autoriteit' is een waardevolle kapstok in het omgaan met gedrag van kinderen en jongeren in de preventieve sfeer, omdat de focus ligt op een 'vernieuwende' grondhouding, een soort 'mindset' die ouders én kinderen versterkt vanuit de kern. 

Niet enkel de tools in de gereedschapskist van de opvoeder kunnen gewenst gedrag versterken. Binnen de Nieuwe Autoriteit gelooft men erin dat er eerst een basis moet zijn die gegrond is op een zorgzame, waakzame en respectvolle relatie met opvoedings- en gezagsfiguren. Het begrip Waakzame Zorg is daarbij een belangrijk element dat sterk gefundeerd is op structurele gezinstherapie en de hechtingstheorie. Veiligheid is daarnaast een kernbegrip dat altijd gewaarborgd moet zijn. Het stellen van grenzen en opnemen van verantwoordelijkheid als opvoeder zijn daar onlosmakelijk mee verbonden. 

De basishouding als opvoeder 

Waakzame zorg staat gelijk aan een betrokken aangewezigheid, en dat kan je als opvoeder doortrekken in je hele 'zijn', in de manier waarop in je 'opvoedersstoel' zit. Kinderen en jongeren willen erbij horen, ook al lijken ze soms het tegenovergestelde te tonen. Door veel in interactie te gaan (bv. door een sms-je te sturen), regelmatig kleine gesprekjes te hebben, uit interesse vragen te stellen, contactmomentjes te creëren (bv. onderweg in de auto),  het kind erkenning te geven, bouw je een natuurlijke en ongedwongen aanwezigheid op. Door ook warmte en zorg in die nabijheid te leggen, wordt een geborgen vertrouwensband opgebouwd. 

  • Opvoedingsfiguren als gezagsdragers

Als opvoeder ben je vertegenwoordiger van het gezag. Dit wil zeggen dat je zelf geen autoriteit bént, maar wel autoriteit en verantwoordelijkheid wil dragen. Net zozeer stelt het kind of de jongere moeilijk, negatief, vervelend gedrag; daarom is het kind geen moeilijk, negatief of vervelend persoon. Sommigen vergelijken het 'moeilijke' gedrag van kinderen met een dinosauriër: de dino's zijn miljoenen jaren geleden verdwenen, doordat er iets in de omgeving is veranderd en niet doordat ze rechtstreeks zijn aangepakt. Dit zegt alles over de contextfacoren waarin gedrag voorkomt: behouden we zelf een gevoel van rust en waarborgen we zelf een grondhouding van waakzame betrokkenheid en verbindend gezag, dan zal bepaald gedrag vanzelf (op langere termijn) minder voorkomen. De veilige, rustige, betrouwbare en toch sturende omgeving biedt het kind of de jongere een veilige haven. Het kind wordt aangesproken op gedrag, maar behoudt het vertrouwen in zijn of haar persoon en de persoon van de ouder. Vertrouwen en verbondenheid zijn de basis voor de gezinsomgeving. 

  • Zuurstof

De grondhouding gaat uit van zorg en kracht, en niet van controle en macht. Daarom vertrekt de visie vanuit 'doen wat je kan als opvoeder'. Een kind of jongere onder controle hebben, kan niet. Het eigen gedrag is echter altijd te controleren, en dat doe je als opvoeder het liefst op een geweldloze manier en als krachtige figuur. Wat de Nieuwe Autoriteit wil doen, is opvoeders opnieuw grond onder hun voeten geven en hen een 'zuurstofmasker' aanreiken. Wanneer een kind niet meteen het gewenste gedrag stelt, wanneer we als opvoedingsfiguur niet meteen een antwoord weten in een bepaalde situatie, wanneer opvoeder en kind niet op eenzelfde lijn zitten,...verglijden we gemakkelijk in discussies of worden we onrustig. We hebben dan ook heel vaak geen pasklaar antwoord en kunnen niet alle dagdagelijkse strubbelingen vermijden. De Nieuwe Autoriteit stelt dat opvoeders dit soort gevoel van 'onmacht' kunnen loslaten door zelf een rustige grondhouding, een gevoel van rust te creëren. Het gaat erom bepaalde situaties en gedrag te kunnen relativeren, en ruimte te laten om jezelf en de ander tot rust te laten komen. Dit gebeurt vanuit een sterk wederzijds vertrouwen en vanuit zorg voor elkaar.

  • Wij - Het netwerk 

'It takes a village to raise a child'. Als opvoeder vertegenwoordig je niet altijd alleen het gezag van jezelf, maar ook de aanvaarde normen, waarden en ideeën van een team (andere ouders, familie, de samenleving, de buurt, de school,...) Als opvoeder sta je er niet alleen voor, en maak je deel uit van een groter netwerk rondom het kind of de jongere. 

  • Authenticiteit 

Elke opvoeder heeft een opvoedingsstijl. Vanuit de Nieuwe Autoriteit gelooft men in de kracht van iedere afzonderlijke opvoedingsfiguur uit het netwerk dat een waardevolle bijdrage kan leveren in de opvoeding van een kind of jongere. 

Bronnen

Lezing door Idan Amiel (Parents Counseling Unit - Schneider Medical Center , Israël) in samenwerking met Arteveldehogeschool Gent 

'Nieuwe autoriteit. Samen werken aan een krachtige opvoedingsstijl thuis, op school en in de samenleving.' (Omer, H., uitgegeven door Molemann Mental Health en Hogrefe Uitgevers, 2011)

Vormingsreeks door Veerle Lisabeth in samenwerking met ZITDAZO 

Lezing door Idan Amiel (Parents Counseling Unit - Schneider Medical Center, Israël)