Hans Vanderspikken - Jij bent genoeg

We willen graag alles tegelijk zijn: slim, knap, behulpzaam, gevat, weetgierig, sportief, vlot, rijk en populair. Het is nooit genoeg. En het liefst willen we dat ook van onze kinderen. Het streven naar perfectie is hoe langer hoe meer de norm van onze maatschappij. En dus stressen we ons samen kapot: ouders én hun kinderen.

Leerlingen geven steeds meer zelf aan dat de verwachtingen torenhoog zijn. Zo ook tijdens de live-uitzending van radiozender MNM over de ‘school van de toekomst’, waar jongeren het niet alleen hadden over de druk op school, maar ook over die van thuis:

Ouders leggen de lat te hoog, kinderen krijgen het gevoel dat ze hun ouders niet willen teleurstellen’, is een van de belangrijke conclusies.

Cijfers onderstrepen die drang naar perfectie: een op de zes leerlingen in de basisschool zoekt buitenschoolse hulp. Wie niet mee kan krijgt logopedie, huiswerkbegeleiding of rekentherapie. Naar schatting een op de tien kinderen lijdt aan een ernstige vorm van faalangst. En dat begint al bij de kleinsten.  

Scholen vertellen dat de extra hulp er vaak op vraag van de ouders komt. Ze willen dat hun kind zo goed mogelijk wordt voorbereid op ‘later’ en verwachten ‘resultaten’. Zelfs voor kleuters ligt de lat hoog, onder het motto: je kan er maar best zo vroeg mogelijk aan beginnen.

Maar het zijn niet enkel de ouders die hoge verwachtingen hebben. Ook de school heeft die. De Klasse-redactie krijgt geregeld mailtjes van ouders die het gevoel hebben met hun rug tegen de muur te staan:

Je wordt als ouder voor de keuze gesteld: extra begeleiding inschakelen, of niet, maar dan zal je kind het moeilijk krijgen. Ik word daar eerlijk gezegd moedeloos van’, mailt mama Eileen.  

Ouders willen de beste kansen voor hun kind, en ook scholen willen snel en accuraat leerachterstand aanpakken. Maar is die buitenschoolse begeleiding altijd nodig? Niet elk kind ontwikkelt immers aan hetzelfde tempo. Soms zijn de hersenen gewoon nog niet klaar om snel te lezen en te rekenen.

De obsessie voor perfectie geeft kinderen voortdurend het gevoel dat het nooit goed genoeg is. Het moet steeds beter. Veel kinderen zijn bang om hun ouders en leraren teleur te stellen. Dat wil niet zeggen dat leren vanzelf moet gaan, of dat het allemaal maar gemakkelijk moet zijn. Gevoelens van ongemak horen bij het leerproces. Maar leerlingen moeten wel weten dat ze zich niet hoeven te schamen als ze iets (nog) niet kunnen. Het zijn onder andere de te hoge verwachtingen die de basis leggen voor faalangst, gedrags- en concentratiestoornissen.

Brene Brown, professor aan de Universiteit van Houston, wijst op de nefaste invloed van schaamte. Als kinderen zich schamen omdat ze de verwachtingen niet inlossen, roept dat de angst op dat ze geen liefde waard zijn. Voor jonge kinderen is dat traumatisch.

Volgens Brown werkt schaamte problemen als verslaving, depressie, agressie, geweld, eetstoornissen en zelfdoding in de hand. Door schaamte durven we ons niet meer te tonen zoals we echt zijn. We krijgen de indruk dat we pas iets waard zijn als we dit of dat kunnen. En net dát is funest voor betrokkenheid, innovatie, creativiteit en vertrouwen.

Laat ons dus af en toe eens diep ademhalen, even stil staan en beseffen: het is genoeg. En dat ook duidelijk maken aan kinderen: jij bent genoeg. Een kind hoeft immers niet de beste te zijn op school, in de sportclub én in de muziekles.
Laat ons als opvoeders, ouders én leraren, stilstaan bij de eigenheid van elk kind, en gevoelig zijn voor wat het écht wil en nodig heeft. Zo voelt elk kind dat het er onvoorwaardelijk bij hoort mét inbegrip van zijn onvolmaaktheden. En dan hoeft het niet én slim, knap, behulpzaam, gevat, weetgierig, sportief, vlot, rijk en populair te zijn. (En jij ook niet.)

Hans Vanderspikken, hoofdredacteur Klasse

 

 

Voeg een nieuwe reactie toe

Hans Vanderspikken
Hans Vanderspikken
klasse_logo_vierkant.png