Aanbod voor ouders met jongeren

Wat de ene ouder als ondersteunend ervaart is niet noodzakelijk voor alle ouders even ondersteunend.   Het is belangrijk om in te zetten op een divers aanbod, zodat alle  ouders hun gading kunnen vinden. Om een overzichtelijk beeld te geven van mogelijk aanbod werd gekozen om het bestaande aanbod op te delen naargelang de functie van het aanbod. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen verschillende functies, die deel uitmaken van een continuüm:

  • informatie en voorlichting;
  • adviseren en lichte hulp;
  • instrumentele hulp;
  • versterken van netwerk.

 

Informatie en voorlichting
Een goed informatie- en voorlichtingsaanbod vervult een belangrijke rol bij het wegnemen van opvoedingsonzekerheid en het bieden van steun aan ouders bij het nemen van beslissingen. Ouders zoeken vaak ondersteuning bij vragen die te maken hebben met een bepaalde fase in de ontwikkeling van hun kind. Het draagt de voorkeur om ouders informatie te geven op een moment dat ze nog geen problemen ervaren. Dat kan niet alleen een verrijking betekenen, maar zorgt er ook voor dat ouders gemakkelijker toegang vinden tot ondersteuningsmogelijkheden wanneer er problemen opduiken.

De manier waarop informatie en voorlichting wordt aangeboden, is heel divers. Het aanbod aan voorlichting kan vrijblijvend zijn of kan toegespitst zijn op de eigen situatie. Soms maakt voorlichting deel uit van ruimere ondersteuning en begeleiding. Voorlichting kan individueel gebeuren, tijdens ouder- en themabijeenkomsten of via de massamedia.

De media hebben een belangrijke rol op vlak van informeren van en voorlichting geven aan ouders. Via de media kan opvoeding bespreekbaar gemaakt worden, kan het feit dat ouders vragen hebben over opvoeding genormaliseerd worden en kan de boodschap gegeven worden dat ouders optimistisch mogen zijn over de aanpak van lichte opvoedingsproblemen.

Voorbeelden van informatie en voorlichtingsaanbod: Infotheek, websites over opvoeden, tijdschriften en kranten, informatiefolders, infoavonden, webinar,…

Adviseren en lichte hulp
Pedagogische advisering en/of licht ambulante/mobiele ondersteuning impliceert vormen van laagdrempelige, kortdurende ondersteuning die tot doel heeft ouders te ondersteunen in het verbeteren van hun eigen opvoedingssituatie. Dit soort van ondersteuning biedt meer dan informatie en voorlichting: ouders krijgen de mogelijkheid hun vaardigheden en competenties uit te breiden. Advisering krijgt vorm in individuele begeleiding en in vormen van oudergroepswerking.

Gesprekken of huisbezoeken in dit verband bieden steun in situaties waarin sprake is van een opvoedingsspanning. Ouders zoeken ondersteuning bij opvoedingsvragen of -problemen als ze twijfels hebben over hun eigen aanpak en actief zoeken naar andere mogelijkheden. Vaak gaat het om een duidelijke vraag om advies of begeleiding bij de aanpak van bepaald probleemgedrag, of bij het hanteren van een pedagogische situatie. Ouders vinden dat het anders moet, maar weten niet hoe.  Bij pedagogische advisering gaat het om het verhelderen van het probleem samen met de ouders, zicht krijgen op de factoren die het probleem beïnvloeden en mogelijk in stand houden, en uitstippelen van een bepaalde aanpak. De adviezen en suggesties aan ouders zijn vooral praktisch, de contacten zijn meestal kortdurend. Soms zijn er meer contacten, als de ouders steun en kortdurende begeleiding krijgen bij de uitvoering van een bepaald advies. 

Voorbeelden van aanbod: Pedagogische adviesgesprekken   workshops, oudercursussen en training, ….

Instrumentele hulp
Bij instrumentele hulp gaat het om ondersteuning in de vorm van diensten (bv. babysit, vrijetijdsbesteding, kinderopvang enz.), materiaal (bv. een speel-o-theek of uitleendienst) of pedagogische documentatie (bv.  bibliotheek). Ook praktische opvoedingsondersteuning die vaak bij de gezinszorg wordt aangeboden, behoort tot instrumentele hulp.   Bij gezinnen met jonge kinderen wordt er veel praktisch pedagogische steun geboden rond de concrete zorg en opvoeding van de kinderen. Het instrumentele aanbod voor ouders van jongeren lijkt beperkt.

Versterken van netwerk, sociale steun en zelfhulp
Ouders met opvoedingsvragen richten zich in de eerste plaats tot hun informeel sociaal netwerk. In dit opzicht zijn de meest kwetsbare ouders diegene die sociaal geïsoleerd zijn. Het lijkt zinvol en nodig om informele sociale netwerkvorming te stimuleren, ouders hiernaar toe te leiden en ontmoetingskansen te creëren. Hier kan een belangrijke rol zijn weggelegd voor lokale vrijwilligers, die een bijdrage kunnen leveren in het verder versterken van de sociale samenhang rond gezinnen.

Heel wat organisaties hebben aandacht voor informele ontmoeting. Zo bieden ze bijvoorbeeld de kans tot ontmoeting tussen ouders na een infoavond. Ouders kunnen na een infoavond vragen stellen aan de spreker, de organisatoren en aan elkaar, of kunnen informeel nog wat napraten bij een drankje. Ander aanbod dat zich hierop richt is bijvoorbeeld het aanbod ouderintervisie. Ouderintervisie is een opvoeding ondersteunende methodiek, waarbij ouders reflecteren over hun ouderschap en elkaar ondersteunen vanuit hun eigen expertise. Het leerproces focust zich niet op het bijsturen van het gedrag van het kind, maar op het groeiproces van de ouder.

Ook de gezinsbond biedt met het aanbod Bijtanken over opvoeden @home ouders de kans om eens uit de rush van het dagelijks opvoeden te stappen. Ouders worden gevraagd vrienden en kennissen uit te nodigen voor een leuk gesprek over opvoeden. De insteek is dat opvoeden niet altijd gemakkelijk is en in elk gezin anders loopt, maar dat er toch ook veel herkenbaar is en dat het uitwisselen van ervaringen nieuwe zuurstof kan aanleveren. Een gespreksleider met de gepaste know-how zorgt ervoor dat zo'n Bijtankgesprek vlot verloopt, met aandacht voor ieders verhaal. Er zijn specifieke bijtanksessies voor ouders van kinderen tussen elf en zeventien jaar.

Het project Steungezinnen wil preventieve, laagdrempelige ondersteuning bieden aan kansarme en sociaal geïsoleerde gezinnen of jongeren. In de eerste plaats wordt het informele steunende netwerk van gezinnen uitgebreid, om op die manier de balans draaglast-draagkracht terug beter in evenwicht te brengen. Ten tweede wordt gewerkt aan een verhoging van de zelfwaarde van ouders (steunvragers), waardoor persoonlijke groei mogelijk wordt.

Fora  zouden mogelijkheden voor de toekomst kunnen bieden. Ze bieden plaats aan ouders,  waar ze elkaar hun vraag kunnen stellen en ook onderling beantwoorden. De vragen worden niet rechtstreeks aan professionals gesteld. Iedereen kan een vraag stellen en iedereen kan antwoorden. Een korte zoektocht geeft de indruk dat er meer Nederlandse dan Vlaamse fora zijn voor ouders van jongeren en dat de Vlaamse fora minder actief gebruikt worden. Gekoppeld aan informatie uit de literatuur (ouders drukken de voorkeur uit om informatie onder elkaar uit te wisselen en willen hun aanpak aftoetsen en vergelijken met andere ouders) lijken fora mogelijkheden te bieden voor de toekomst.